Boynu bükük “ya da” bağlacı:)

Posted on by 8 comments

ya da” bağlacı ders kitabında öylesine garip ve bir köşede kalmış ki:)
Onlarca uygulama sorularından sadece 2-3 tanesinde “ya da “bağlacına yer verilmiş.Hiç erinmeden mantık konusunda önermelerle ilgili tüm alıştırmalara tek tek baktım…Sırf  “ya da” ya verilen değeri ölçmek için:)

Hatta öyle ki 11.Sınıf İleri Matematik Ders Kitabı(İpekyolu yayınları)nda Sayfa 62-64’de yer alan 16 soruluk 1.Ünite Değerlendirme Sorularında “ya da” bağlacına bir kez bile yer verilmemiş…Çok enteresan..

Bu kadar da haksızlık olmaz ki…Madem bu kadar değersizdi yıllardır matematik ders kitaplarında yer almayan bu önerme neden yeni müfredatta yer verilmiş,doğrusu buna şaşırdım…

Zaten diğerleri gibi öyle dikkat çekici bir özelliği de yok.Diğerleri ile pek de bir alakası yok.Yıllardır mantık konusunda “ya da” bağlacı yoktu.Olmayınca “veya” bağlacını karıştıracak bir şey de yoktu…

Ama ,”ya da” bağlacının “veya” ile karıştırıldığını belirtip bir örnekle aradaki farkı görmeye çalışalım.

yadabaglaci

“Ya da” bağlacı tablosu

ÖRNEK:
Size öğretmeniniz,yarın derse gelirken;”ders kitabını ya da soru bankasını” getirin dediğinde sadece birini getirdiğinde öğretmenin dediğini yapmış olursunuz.Eğer ikisini de getirirseniz olmaz! Ne dedi öğretmen size,hangi birine odaklanacaksınız ki….Amma da çekilmez bu öğretmenler:)
Hiç birini getirmezseniz,benim gibi bir öğretmen değilse öğretmeniniz, düşeceğiniz durumu tahmin bile etmek zor…Kısaca “ya da” bağlacında tek seçenek sunuluyor.Bu nedenle sadece birisi “1” iken doğru,diğer durumlarda yanlıştır…

Kısaca;Ya da=İçlerinden sadece biri

veyabaglaci

“Veya” bağlacı tablosu

Veya” ise ikisini de içine alan daha geniş bir kavram…Dolaysıyla “veya” bağlacı sadece ikisi yanlışken yanlış,diğer üç durumda doğru..

“veya” bağlacında;ikisi birden de olabilir, yalnızca birisi de olabilir anlamı vardır. Kapalı bir ifadedir.İkisi arasında seçim zorunlu değildir.
“ya da” bağlacında;ikisi birden olamaz, yalnızca birisi olabilir, anlamı vardır. bu da kapalı bir ifadedir.İkisi arasında seçim zorunludur.
“veya” dediğin “ya da”+”ve”dir.

Bununla ilgili ulaştığım bir yorumu aynen aktarıyorum:
“Benim bilgime göre “veya”nın aksine “ya da” aslında tek başına kullanılmaz.Farkı buradadır yani. “ya … ya da …” kalıbı dahilinde kullanılır.
– Toplantı pazartesi veya salı günü olacak
– Toplantı ya pazartesi ya da salı günü olacak.”

Bu yorumdan hareketle yapılan bir başka yorum:
“pazartesi veya salı toplantı yapabiliriz.” dendiğinde bana, pazartesi ve salıya birer toplantı koyarsam kimse itiraz edemez.
“ya pazartesi ya da salı toplantı yapabiliriz.” dendiğinde ise iki güne de birer toplantı koyarsam “hayırdır, ne iş?” derler.”

Bu yorumu beğendiğimi söyleyebilirim.Sanki meseleyi özetliyor gibi geldi bana…

TAVSİYE:Bağlaçların doğruluk durumlarını bir hikaye,bir örnekle öğrenmenizi öneriyorum.Ders kitabındaki örneklerin oldukça öğretici olduğunu söyleyebilirim.Öbür türlü doğruluk tablolarının ezberlenmesi oldukça karmaşık diyebilirim.

Category: İleri Düzey
    

8 comments on “Boynu bükük “ya da” bağlacı:)

  1. Ya da baglacinin denk oldugu baska bir onerme var midr?isede kullandigimz p’vq gibi mesela..tesekkrler

    • Yok,köşe de kalmış bir bağlaç:)

    • Var!p ya da q=pdegil^q v p^qdegil

    • var ya da p ya da q şuna eşit :
      (p’∧q)v(p∧q’)

  2. iyi anlatılmış ama uzun

  3. Şuna da eşit: p’ q

  4. Ya da bağlacının tersi nedir?

    • Tersi ancak ve ancak gibi dursa da tersi değil…Tersinden kaynaklarda bahsedilmiyor…Eğer bu konuyla ilgili net bir bilgiye ulaşırsak buradan paylaşacağız…

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir